Gisteren promoveerde Rowin Jansen aan de Radboud Universiteit op zijn proefschrift “Toezicht op de AIVD en de MIVD”. Rowin arriveerde een aantal jaren geleden prominent in de scene rond de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, en ik kan wel zeggen dat we gelijk een beetje verliefd op hem waren.
Met zijn tomeloze inzet, een snel groeiende kennisbasis, enorme interesse en ook nog eens een prettige omgang was het duidelijk: van Rowin gaan we nog meer horen.

Data en de democratische rechtsorde. Ik dacht, ik begin eens goed pompeus. Bij de AIVD werkte ik mee aan het afluisteren van mensen, later heb ik daar software voor gemaakt en allemaal heel interessante dingen gedaan. Nog later weer werd ik toezichthouder van diezelfde AIVD en de MIVD en moest ik toestemming geven voor die dingen, mag je Pietje afluisteren of niet, of mag je Pietje en al zijn vrienden afluisteren, of mag je misschien heel Nederland aftappen.

Gelukkig staat digitale autonomie nu overal stevig op de agenda. Het idee dat we in Nederland en Europa al ons computerwerk over moeten laten aan Amerikaanse big tech en hyperscalers is nu op z’n minst controversieel. Moet dat nou?
Want het is toch raar dat we alleen nog onze belastingdienst draaiend kunnen houden als Amerika met alles mee kan kijken, en ook ieder moment de stekker uit de dienstverlening kan trekken.

Net uitgelezen, het handzame boekje “Het kon minder, de lessen van Johan Remkes” (bol.com e-book).
Geschreven door Thijs Broer en Peter Kee die samen toch al heel wat van de politieke wereld gezien en besproken hebben.
Het boek is geen biografie, verwacht geen stapels voetnoten en analyses. Maar dat belooft de intro ook al niet. “‘Een boek over mij, dat hoeft niet zo nodig,’ zei Remkes. Pas toen we hem verzekerden dat het geen biografie moest worden, maar dat we wilden beschrijven hoe hij het had gebracht tot veelgevraagd probleemoplosser in dit stuurloze land […] en wat anderen daar misschien van konden leren, pas toen bromde hij: ‘Laten we dan maar eens praten’”.

tl;dr: A meandering talk that reminds us of the risks of shipping unknown build time dependencies (as from npm), and also highlights how many services now have runtime third party service dependencies. These are very serious choices about the future of a project, and we can wonder how well we are making these choices. Is anyone thinking about the long term costs and impact? The talk then covers “microstacks”, whereby a project relies in a minimal number of build dependencies, and no runtime service dependencies.

Eerder schreef ik in de Volkskrant dat het niet makkelijk is om als kamerlid iets te bereiken:
Het inhoudelijk gemotiveerde Kamerlid loopt grote kans om geknipt en geschoren te worden door het kabinet. Als Kamerleden in een debat inhoudelijke vragen stellen aan een minister staan ze er vrijwel alleen voor. Maar de minister heeft op de achtergrond een zaal vol beleidsmedewerkers die live een antwoord op alles kunnen componeren, inclusief antwoorden waarmee het Kamerlid geheel het bos in wordt gestuurd.

Als er kamerleden voor de commissie Digitale Zaken gevonden moeten worden steekt bijna niemand in Den Haag zijn of haar hand op. Want iedereen weet, het kost je je carrière als je te digitaal bent. Je partij straft je af met een lullig positie op de lijst voor de volgende verkiezingen. Dit gebeurde harde werkers Hind Dekker en Lisa van Ginneken al eerder.
En zo blijkt het ook dit jaar alweer te gaan.

De hele korte versie: klassieke manieren om wetenschap en innovatie te stimuleren zijn erg ongeschikt voor disruptieve innovatie, ideeën die misschien helemaal niet gaan werken, maar als ze dat wel doen de wereld kunnen veranderen. En dat soort innovatie hebben we keihard nodig. De Duitse overheid heeft hiervoor een succesvol agentschap geschapen waar dit wel lukt, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Nederland overweegt nu ook een “Agentschap voor Disruptieve Innovatie” op te richten.

W skrócie, wiele państw członkowskich UE, z Danią na czele, opowiada się za zmuszeniem WhatsApp/Signal/itp. do sprawdzania wszystkich naszych zdjęć i linków za pomocą sztucznej inteligencji. Jeśli sztuczna inteligencja ma jakiekolwiek wątpliwości, czy to może być pornografia dziecięca, Twoje zdjęcie, lokalizacja, numer telefonu i inne dane zostaną zgłoszone Europolowi i lokalnej policji.
Co stanie się dalej, nie wiadomo, ale wakacje na Cyprze mogą skończyć się koniecznością tłumaczenia się ze swoich zdjęć na lokalnym komisariacie policji.

Molt breument, a instàncies de Dinamarca, molts estats membres de la UE exigeixen que els serveis de missatgeria com WhatsApp/Signal/etc. estiguin obligats a inspeccionar totes les nostres fotos i enllaços mitjançant IA. Si la IA té el més mínim “dubte” que pugui ser pornografia infantil, la vostra foto, ubicació, número de telèfon i altres detalls es comuniquen a Europol i a les forces policials locals.
No s’especifica què passa després, però les vostres vacances a Xipre podrien acabar ràpidament amb vosaltres havent d’explicar les vostres fotos a la comissaria de policia local.

Ve zkratce: pod vedením Dánska mnoho členských států EU prosazuje, aby služby typu WhatsApp, Signal a pod. byly nuceny zkoumat všechny naše fotografie a odkazy s pomocí AI. Pokud AI nabude jakýchkoli “pochybností” že by mohlo jít o dětskou pornografii, vaše fotka, poloha, telefonní číslo a jiné údaje budou nahlášeny Europolu a místní policii.
Co se stane pak není určeno, ale vaše dovolená na Kypru by mohla skončit tím, že budete muset vysvětlovat vaše fotografie na místní policejní stanici.

Mallonge dirite: Gvidante per la registraro de Danio, multaj EU membraj landoj volas ke WhatsApp, Signal (ktp.) devas traserĉi ĉiujn sendatajn fotojn kaj ligilojn per AI. Se la AI havas suspekteton ke la enhavo eble temas pri infanmistraktado, via bildo, via aktualsituo, via telefonnumero, kaj pliaj detaloj estas raportata aŭtomate al Eŭropol kaj loka policejo. Ĉe Grekio.
La artikolo estas ankaŭ legebla alialingve en la bulgara, la dana, la franca, la germana, la itala, la kataluna, la nederlanda, kaj la rumana.

Накратко, много държави-членки на Европейския Съюз, водени от Дания, подкрепят въвеждането на принудително преглеждане на снимки и линкове споделяни в чат приложения като WhatsApp, Signal и други. Това действие се очаква да бъде автоматизирано чрез използването на изкуствен интелект (ИИ). Ако ИИ има “съмнение”, че споделеният материал има порнографско съдържание с деца, вашата снимка, местонахождение, телефонен номер и друга информация ще бъдат докладвани автоматично до Европол и местната полицейска администрация.

In het kort: onder leiding van Denemarken pleiten veel EU-lidstaten er (weer) voor om WhatsApp/Signal/etc te dwingen al onze foto’s en links te inspecteren met behulp van AI. Als de AI ook maar enige “twijfel” heeft of iets kinderpornografie zou kunnen zijn, worden je foto, locatie, telefoonnummer en andere gegevens doorgestuurd naar Europol en de lokale politie.
Wat er daarna gebeurt staat niet uitgelegd, maar je vakantie op Cyprus zou zomaar kunnen eindigen met een gesprek op het lokale politiebureau om je foto’s uit te leggen.

La inițiativa Danemarcei, multe state membre ale UE cer ca WhatsApp/Signal/etc. să fie forțate să inspecteze toate pozele și linkurile noastre folosind inteligența artificială (IA). Daca IA are orice “îndoială” că acestea ar putea fi pornografie infantilă, atunci poza ta, locația ta, numărul tău de telefon și alte detalii vor fi raportate către Europol și către poliția locală.
Ce se întâmplă mai departe nu e specificat, dar vacanța ta în Cipru s-ar putea termina cu tine la secția locală de poliție, nevoit să îți explici pozele.

In breve, guidati dalla Danimarca, molti stati membri dell’UE sostengono la necessità di obbligare WhatsApp/Signal/ecc. a ispezionare tutte le nostre foto e i nostri link, utilizzando l’intelligenza artificiale (IA). Se l’IA ha qualche “dubbio” che si tratti di pedopornografia, la tua foto, posizione, numero di telefono e altri dettagli vengono segnalati a Europol e a una forza di polizia locale.
Non è specificato cosa accadrà in seguito, ma durante la tua vacanza a Cipro potresti dover spiegare le tue foto alla stazione di polizia locale.

En resumen: bajo el liderazgo de Dinamarca, muchos países de la Unión Europea quieren obligar a las compañías de mensajería como WhatsApp o Signal a inspeccionar todas nuestras fotos y enlaces con ayuda de inteligencia artificial (IA). Si la IA tiene la mínima duda de que pueda tratarse de material relacionado con abuso infantil, se enviarán a Europol y a la policía local tu foto, la ubicación, tu número de teléfono y otros datos personales.

En bref, sous l’impulsion du Danemark, de nombreux États membres de l’UE demandent que les messageries comme WhatsApp/Signal/etc. soient contraintes d’inspecter toutes nos photos et tous nos liens en utilisant de l’IA. Si l’IA a le moindre “doute” quant à la possibilité qu’il s’agisse de pédopornographie, votre photo, votre localisation, votre numéro de téléphone ainsi que d’autres détails sont signalés à Europol et aux forces de police locales.
La suite n’est pas précisée, mais vos vacances à Chypre pourraient se vite se terminer par l’obligation d’expliquer vos photos au poste de police local.

In short, led by Denmark, many EU member states are arguing for forcing WhatsApp/Signal/etc to inspect all our photos and links, using AI. If the AI is in any “doubt” if this might be child pornography, your photo, location, phone number & other details get reported to Europol and a local police force.
What happens next is not specified, but your holiday in Cyprus might end up with you having to explain your photos over at the local police station.

Kurz zusammengefasst: Unter der Führung Dänemarks fordern viele EU-Mitgliedsstaaten, WhatsApp, Signal und co dazu zu zwingen, dass alle darüber versendeten Fotos und Links mit KI durchsucht werden. Wenn die KI auch nur den geringsten Verdacht hat, dass es sich um Kinderpornografie handeln könnte, werden dein Bild, dein Standort, deine Telefonnummer und weitere Details automatisch an Europol und eine örtliche Polizeibehörde gemeldet.
Jetzt gegen Chat Control aktiv werden!
Auch wenn nicht festgelegt ist was danach passiert, kann dein Urlaub auf Zypern schnell damit enden, dass du deine privaten Fotos einem unbekannten Polizisten erklären musst.

I just got back from the most awesome WHY2025, the tenth installment of the four-yearly Dutch hacker festival series. I’ve been attending these things since 1993, so it is a big deal for me.
By being among the hacker community for nearly a week, you start seeing the world differently. I usually spend (too much) time on policy and writing stuff, and this was a much needed reset.
My badge for HEU 1993, the first Dutch hacker camp

Na bijna een jaar werk publiceerde de overheid recent alsnog de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (ik heb ook een klein beetje bij mogen dragen), met daarin gevleugelde woorden als “Nederland moet de kansen die digitalisering biedt pakken. Met de NDS moeten we vernieuwen en blijven investeren in ons digitaal fundament”. En ook, “We kunnen onze digitale ambities alleen waarmaken als we beschikken over voldoende digitaliseringskennis binnen de overheid.”
Vorige week startte de werving van een nieuwe plaatsvervangende Rijks Chief Technology Officer (CTO), wat een mooi begin zou kunnen zijn van dit beleid.

The short version For decades, governments and organizations could run services based on servers we actually owned. These days, we’ve allowed the IT world to convince us no computing is possible outside of US-style clouds, for which we have no European equivalents. And because of this conviction, we are now moving our most precious data and most critical services to US controlled servers. Yet most of European government software still runs on locally owned systems.

A brief addition to the 50000 words I wrote earlier on the cloud: what is the European situation?
Software Initially, companies and governments would buy licenses to software. You’d typically have a piece of software in your office, on one of your computers, to calculate payroll with. Most other computers would have copies of WordPerfect installed. This software would function for years without updates or maintenance. If WordPerfect-the-company would disappear, you would not even notice.

There is a lot of recent discussion about digital autonomy and Europe’s “position in the cloud”.
Here, I want to break down and refute a commonly made argument: that the lead of American cloud providers is so great that we can never catch up. In the recent and excellent policy initiative “Clouds on the Horizon” (by Dutch political parties GL-PvdA and NSC), we can read on page 23 why this can’t be a reason to just give up.

Advanced cloud services are based on good hardware, decent software, and surrounding infrastructure that combines these both into solid solutions that can be provided as a business activity.
Europe is good with operating the hardware. And surprisingly, we are also good with writing software. Much of the software used by the main cloud providers is based on open source, and lots of that open source is authored by European programmers. What we sorely lack here are providers of higher level cloud services, the kind that businesses clamor for.

tl;dr: The European Commission is honestly asking for experts to advise them on ways to institute “effective and lawful access to data for law enforcement”. If you are an expert, I urge you to apply to join this group. You have until September 1st. Do read on for more details!
The never-ending battle where police and intelligence services demand more/total access to communications shows no sign of stopping, even in the face of mathematical and practical impossibilities.

Zoals ik gisteren schreef, onze maatschappij en overheden draaien in steeds grotere mate op Amerikaanse clouds, en we maken ons hier nu terecht zorgen over. Want het is toch niet leuk dat de Amerikanen mee kunnen lezen in onze (overheids)gegevens, of zonder pardon de steker eruit kunnen trekken.
We zouden dit graag snel op willen lossen, maar er zijn geen makkelijke en goedkope keuzes. Inmiddels heeft (volgens geruchten) bijna de hele centrale rijksoverheid besloten om de email toch nog op eigen servers te houden, wat echt heel goed nieuws is.

Onze maatschappij en overheden draaien in steeds grotere mate op Amerikaanse clouds, en we maken ons hier nu terecht zorgen over. Als we dit op willen lossen zullen er meer en betere Europese producten moeten gaan komen. En vervolgens moeten we die ook nog gaan kopen, en niet makkelijk weer voor dezelfde VS big tech spullen kiezen. Wordt hard werken allemaal.
En niemand houdt van hard werken, en dus springt iedereen vol enthousiasme op ieder bericht dat er een makkelijkere oplossing gevonden is.

De hele korte versie: De kern van de Nederlandse overheid draait nu op eigen emailservers, in eigen beheer. Op 14 oktober 2025 verloopt de ondersteuning op de gebruikte software. Microsoft stimuleert sterk om dan alle email over te dragen aan de Amerikaanse cloud, met alle gevolgen van dien. Maar het is ook mogelijk (met wat moeite) om een nieuwe versie van de email software aan te schaffen, zoals 9 ministeries van plan zijn.