Het coalitieakkoord heeft een boel woorden die raken aan digitalisering, digitale autonomie en cybersecurity. Veel van de plannen komen niet uit de lucht vallen, en zijn gebaseerd op bijeenkomsten, gesprekken en documenten van de afgelopen jaren. Het is goed te zien dat men gebruik heeft gemaakt van dit eerdere werk (zoals het stuk Wolken aan de horizon, en Ons Digitaal Fundament). Specifiek moet het initiatief van de digitale club van D66 om samen te werken met de digitale zuster-afdelingen van CDA, GroenLinks-PvdA en VVD genoemd worden, waar een gezamenlijk document met input uit is gekomen.

Dinsdag 27 januari om 18:30 is er in Den Haag in de Tweede Kamer een rondetafeloverleg over de consequenties van de (beoogde) overname van Solvinity voor DigiD. Er komen diverse sprekers, onder andere namens Bits of Freedom, de Dutch Cloud Community, Clingendael, NLDigital (big tech), Stichting Digitale Infrastructuur Nederland. Ook zijn Brenno de Winter en Paul Timmers van de partij. En ik ben er ook. En u kunt ook komen! Het zou weleens een leuk signaal zijn als de tribune vol zat - soms komen er maar drie mensen opdraven.

Hier een lijst organisaties die voor hun primaire missie totaal afhankelijk zijn van Amerikaanse clouds, en waarbij de maatschappij ontwricht zou worden als ze hun werk niet meer konden doen, bijvoorbeeld door sancties over Groenland. Dit omvat bijvoorbeeld wel de veiligheidsregio’s en de SVB (Sociale Verzekeringsbank), maar niet het ministerie van economische zaken. Want als bij EZ het licht uitgaat is dat vervelend, maar we kunnen wel een paar weken zonder nieuw beleid.

Europe is experiencing a crisis of digital autonomy. Our dependence on US big tech has been growing for decades and is now nearly total, at a time when worries about our former ally are no longer theoretical. Might we, like the International Criminal Court in The Hague, find ourselves locked out of our own mailboxes if we say something that is upsetting to the US government? This post was written in response to an article in the Financial Times.

Ten, twenty years ago customers over at large corporations would often ask me what hardware they’d need to run my software. As software developers, we’d tend to be rather blasé about such questions: “whatever you have lying around!”. If pressed, we’d say you’d need this much RAM and that much storage. We thought we were doing our users a tremendous favor by being so flexible. Yet, customers were very much not happy with our responses.

Brief post on a somewhat vexing and irritating C++ problem I ran into some time ago. I hope that this page will help other people deal with this problem more quickly than I did. I’ve long used std::basic_string<uint8_t>, an unsigned char string, for fiddling with bits. You could use a regular char string, but especially when doing cryptographic or sub-byte operations, it is more convenient to not have to deal with sign bits.

As the year draws to an end now is a good time to review where we are with Europe’s cloud situation, and what has been achieved. One thing is certain, a lot has happened, and also quite a lot has become clearer. tl;dr: Great strides have been made in 2025, especially in convincing people that something must be done, and outlining what that might be. Industry buyers are not going to lead us since all they care about is next quarter’s results.

Ik ben eigenlijk op vakantie, maar toch een korte blogpost. Het is (in)formatietijd, en er worden plannen gemaakt. Eerder dit jaar kwam het ministerie van Economische Zaken met het idee een Nationaal Agentschap Disruptieve Innovatie op te richten, zoals ook al bestaat in Duitsland, en het meest beroemd in Amerika. Ik schreef hier eerder al een artikeltje over met meer details: Klassieke manieren om wetenschap en innovatie te stimuleren zijn erg ongeschikt voor disruptieve innovatie, ideeën die misschien helemaal niet gaan werken, maar als ze dat wel doen de wereld kunnen veranderen.

Last Thursday, 11th of December, saw the launch of the new Digital Commons European Digital Infrastructure Consortium. In attendance were delegations from the launching member states (and the observers). Also present were the many forefathers (and mothers) of this initiative. Of particular note, the launch also included demonstrations of LaSuite software from France, as well as the OpenDesk software from Germany. The Dutch government showcased their amalgamated suite MijnBureau, which joins parts of the German and French initiatives.

Je vraagt de makelaar of je nieuwe droomhuis last heeft van lekkage, en hij vertelt je dat de dakkapel niet lekt. Alle alarmbellen moeten nu afgaan - want waarom krijg ik zo’n specifiek antwoord op deze vraag? Lekt het ergens anders wel? De belastingdienst is bezig al hun email en documenten door te sturen naar Amerikaanse servers. En dan vraag je je tegenwoordig natuurlijk af, gaan ze in Amerika dan allemaal meelezen met wat wij en onze bedrijven aan het doen zijn?

This is a mostly verbatim transcript of my lecture at the TU Delft VvTP Physics symposium “Security of Science” held on the 20th of November. Audio version (scroll along the page to see the associated slides): Thank you so much for being here tonight. It’s a great honor. I used to study here. I’m a dropout. I never finished my studies, so I feel like I graduate tonight. This is a somewhat special presentation, it has footnotes and references, which you can browse later if you like what you saw.

Last Friday I attended a useful conference organized by Microsoft. It lived up very well to its title: “Justice, Security and Fundamental Rights: Dialogue on EU Law Enforcement Policies” Many thanks are due to various proofreaders who improved this article tremendously. From the original invitation tl;dr: European thinkers and policy makers are acting and talking as if the US federal government and courts are still “normal”, or will soon be so again.

tl;dr: Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA, 32) zal met voorkeursstemmen herkozen worden als kamerlid. Kwam dit door de NerdVote.nl campagne? Of kwam het door het mooie initiatief Stem op een Vrouw? Hier enige analyse, met als conclusie dat het lijkt dat NerdVote belangrijker was. Het doel van NerdVote.nl was om ieder kandidaat-Kamerlid te steunen dat wil en kan bijdragen aan: IT die niet 100% afhankelijk is van Amerikaanse Big-Tech, zodat we onze paspoorten/persoonsgegevens niet door Amerikanen te hoeven laten managen Het behoud van onze privacy, zodat we vrij kunnen communiceren Onze cybersecurity, zodat onze medische uitslagen niet verhandeld worden NerdVote is niet “TechVote”, we steunen niet de grootste fans van AI en Internet.

Vanaf een afstandje lijken dingen soms makkelijk. Maar van dichtbij valt het dan vaak tegen, met name als het goed gedaan moet worden. Zoals verkiezingen. Dit proces is allemaal erg ingewikkeld, zo ingewikkeld dat hieronder ongetwijfeld nog fouten staan (mail bert@hubertnet.nl). Ook hou ik het begrijpelijk en gebruik niet exact de woorden uit de kieswet. Ondanks dat ik weleens adviseer bij het bureau van de Kiesraad is dit allemaal gehobby van mij persoonlijk.

Na enige tijd weer een update: hoe gaat het met Cloud Kootwijk? En wat heeft dat met de verkiezingen te maken? tl;dr: Er zijn mensen op ministeries hard aan het schrijven over een Rijkscloud, maar er is geen geld. De politiek heeft er ondertussen ook geen aandacht voor, en de politieke partijen hebben hun succesvolle digitale kandidaten veelal op onverkiesbare plekken gezet. Als we niet opletten is er in de nieuwe Tweede Kamer ook geen aandacht meer voor Cloud Kootwijk.

An essential part of being able say ‘I told you so’ is in fact having told you so. Here goes. In April 2023, I wrote an article titled AI: Guaranteed to disrupt our economies. In this piece I also announced I was going to make a fool of myself by making some AI predictions. I have singularly failed to do so. In retrospect this was all spot on, except for perhaps missing the sheer magnitude of the madness that was about to ensue.

Onze overheid heeft regels opgesteld voor hun gebruik van de cloud, AI en andere algoritmes. En ze houden zich er bijna nooit aan. Dit wordt keer op keer vastgesteld, zoals door de Algemene Rekenkamer, waar men constateerde dat voor twee-derde van de overheids IT-projecten “in de cloud” in het geheel geen risicoafweging was gemaakt. Dus niet dat de risicoafweging niet goed was, nee, hij was er gewoon niet. Maar wel verplicht.

Een verbeterd transcript van een praatje gehouden op 24 april 2025 ter afsluiting van de “Datamaand” van de Tweede Kamer. Het publiek bestond uit medewerkers van de Tweede Kamer, zoals de (data) experts van de Dienst Analyse en Onderzoek. Voor zover bekend waren er geen kamerleden op komen draven. Gelukkig was de zaal verder wel vol, en ik wil het publiek bedanken voor hun aandacht, en ook voor de hele goede vragen.

Gisteren promoveerde Rowin Jansen aan de Radboud Universiteit op zijn proefschrift “Toezicht op de AIVD en de MIVD”. Rowin arriveerde een aantal jaren geleden prominent in de scene rond de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, en ik kan wel zeggen dat we gelijk een beetje verliefd op hem waren. Met zijn tomeloze inzet, een snel groeiende kennisbasis, enorme interesse en ook nog eens een prettige omgang was het duidelijk: van Rowin gaan we nog meer horen.

Data en de democratische rechtsorde. Ik dacht, ik begin eens goed pompeus. Bij de AIVD werkte ik mee aan het afluisteren van mensen, later heb ik daar software voor gemaakt en allemaal heel interessante dingen gedaan. Nog later weer werd ik toezichthouder van diezelfde AIVD en de MIVD en moest ik toestemming geven voor die dingen, mag je Pietje afluisteren of niet, of mag je Pietje en al zijn vrienden afluisteren, of mag je misschien heel Nederland aftappen.

Gelukkig staat digitale autonomie nu overal stevig op de agenda. Het idee dat we in Nederland en Europa al ons computerwerk over moeten laten aan Amerikaanse big tech en hyperscalers is nu op z’n minst controversieel. Moet dat nou? Want het is toch raar dat we alleen nog onze belastingdienst draaiend kunnen houden als Amerika met alles mee kan kijken, en ook ieder moment de stekker uit de dienstverlening kan trekken.

Net uitgelezen, het handzame boekje “Het kon minder, de lessen van Johan Remkes” (bol.com e-book). Geschreven door Thijs Broer en Peter Kee die samen toch al heel wat van de politieke wereld gezien en besproken hebben. Het boek is geen biografie, verwacht geen stapels voetnoten en analyses. Maar dat belooft de intro ook al niet. “‘Een boek over mij, dat hoeft niet zo nodig,’ zei Remkes. Pas toen we hem verzekerden dat het geen biografie moest worden, maar dat we wilden beschrijven hoe hij het had gebracht tot veelgevraagd probleemoplosser in dit stuurloze land […] en wat anderen daar misschien van konden leren, pas toen bromde hij: ‘Laten we dan maar eens praten’”.

tl;dr: A meandering talk that reminds us of the risks of shipping unknown build time dependencies (as from npm), and also highlights how many services now have runtime third party service dependencies. These are very serious choices about the future of a project, and we can wonder how well we are making these choices. Is anyone thinking about the long term costs and impact? The talk then covers “microstacks”, whereby a project relies in a minimal number of build dependencies, and no runtime service dependencies.

Eerder schreef ik in de Volkskrant dat het niet makkelijk is om als kamerlid iets te bereiken: Het inhoudelijk gemotiveerde Kamerlid loopt grote kans om geknipt en geschoren te worden door het kabinet. Als Kamerleden in een debat inhoudelijke vragen stellen aan een minister staan ze er vrijwel alleen voor. Maar de minister heeft op de achtergrond een zaal vol beleidsmedewerkers die live een antwoord op alles kunnen componeren, inclusief antwoorden waarmee het Kamerlid geheel het bos in wordt gestuurd.

Als er kamerleden voor de commissie Digitale Zaken gevonden moeten worden steekt bijna niemand in Den Haag zijn of haar hand op. Want iedereen weet, het kost je je carrière als je te digitaal bent. Je partij straft je af met een lullig positie op de lijst voor de volgende verkiezingen. Dit gebeurde harde werkers Hind Dekker en Lisa van Ginneken al eerder. En zo blijkt het ook dit jaar alweer te gaan.

De hele korte versie: klassieke manieren om wetenschap en innovatie te stimuleren zijn erg ongeschikt voor disruptieve innovatie, ideeën die misschien helemaal niet gaan werken, maar als ze dat wel doen de wereld kunnen veranderen. En dat soort innovatie hebben we keihard nodig. De Duitse overheid heeft hiervoor een succesvol agentschap geschapen waar dit wel lukt, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Nederland overweegt nu ook een “Agentschap voor Disruptieve Innovatie” op te richten.

W skrócie, wiele państw członkowskich UE, z Danią na czele, opowiada się za zmuszeniem WhatsApp/Signal/itp. do sprawdzania wszystkich naszych zdjęć i linków za pomocą sztucznej inteligencji. Jeśli sztuczna inteligencja ma jakiekolwiek wątpliwości, czy to może być pornografia dziecięca, Twoje zdjęcie, lokalizacja, numer telefonu i inne dane zostaną zgłoszone Europolowi i lokalnej policji. Co stanie się dalej, nie wiadomo, ale wakacje na Cyprze mogą skończyć się koniecznością tłumaczenia się ze swoich zdjęć na lokalnym komisariacie policji.

Molt breument, a instàncies de Dinamarca, molts estats membres de la UE exigeixen que els serveis de missatgeria com WhatsApp/Signal/etc. estiguin obligats a inspeccionar totes les nostres fotos i enllaços mitjançant IA. Si la IA té el més mínim “dubte” que pugui ser pornografia infantil, la vostra foto, ubicació, número de telèfon i altres detalls es comuniquen a Europol i a les forces policials locals. No s’especifica què passa després, però les vostres vacances a Xipre podrien acabar ràpidament amb vosaltres havent d’explicar les vostres fotos a la comissaria de policia local.

Ve zkratce: pod vedením Dánska mnoho členských států EU prosazuje, aby služby typu WhatsApp, Signal a pod. byly nuceny zkoumat všechny naše fotografie a odkazy s pomocí AI. Pokud AI nabude jakýchkoli “pochybností” že by mohlo jít o dětskou pornografii, vaše fotka, poloha, telefonní číslo a jiné údaje budou nahlášeny Europolu a místní policii. Co se stane pak není určeno, ale vaše dovolená na Kypru by mohla skončit tím, že budete muset vysvětlovat vaše fotografie na místní policejní stanici.

Mallonge dirite: Gvidante per la registraro de Danio, multaj EU membraj landoj volas ke WhatsApp, Signal (ktp.) devas traserĉi ĉiujn sendatajn fotojn kaj ligilojn per AI. Se la AI havas suspekteton ke la enhavo eble temas pri infanmistraktado, via bildo, via aktualsituo, via telefonnumero, kaj pliaj detaloj estas raportata aŭtomate al Eŭropol kaj loka policejo. Ĉe Grekio. La artikolo estas ankaŭ legebla alialingve en la bulgara, la dana, la franca, la germana, la itala, la kataluna, la nederlanda, kaj la rumana.